Pałac Michiel del Brusà nosi swoje miano niczym bliznę. „Del Brusà” dosłownie oznacza bowiem „spalony”. 250 lat temu pożar obrócił znaczną część budowli w proch. Ostała się jedynie gotycka fasada od strony Canal Grande. To, że Republika Wenecka sfinansowała wówczas odbudowę, dużo mówi o znaczeniu zamieszkującej rezydencję rodziny Michiel. Od tamtej pory pałac był wielokrotnie przebudowywany i modernizowany. Ostatnio, nie do końca udanie, na przełomie lat 80. i 90. XX wieku. – Najpierw trzeba się było pozbyć wprowadzanych w dobrej wierze „ulepszeń” – mówi Alexander Schütz, który kupił piano nobile w pałacu jako drugie mieszkanie dla siebie i swojej rodziny. Budynek ujął go od razu. – Było pogodne zimowe popołudnie. Promienie słońca padały przez stare szyby nad Canal Grande. Więcej nie potrzebowałem – wspomina wiedeński przed siębiorca.
Pied-à-terre w doskonałej lokalizacji. Z okien Palazzo Michiel del Brusà roztacza się widok na Canal Grande i Most Rialto. Z lewej Dzwonnica Świętego Marka. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Schütz zlecił architektowi Rupertowi Zallmannowi, aby wraz z Christophem Wicklem i Andreasem Pustem przekształcił te wysokie, reprezentacyjne pomieszczenia w przestrzeń nadającą się do współczesnego życia. Wymagało to nie tylko cierpliwości, ale także pewnej dozy dyplomacji. – Konserwatorowi zabytków nie do końca chyba odpowiadało, że w realizację zaangażowanych było trzech Wiedeńczyków – opowiada Zallmann. Do współpracy zaprosili więc Wenecjanina, architekta Piera Vespignaniego, który zna nie tylko miejscowych rzemieślników, ale przede wszystkim subtelne, niekiedy niepisane zasady lokalnej ochrony zabytków.
Fragment salonu z fotelami „Hyaline” Fabia Lenciego z lat 70. XX wieku i stworzonym na zamówienie w Barovier & Toso żyrandolem ze szkła Murano. Historyczne freski i sztukaterie odnowiła austriacka rzeźbiarka i konserwatorka Sonja Bulker. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Analizy chemiczne i skrupulatna praca w archiwach, podjęta na początku, wykazały, że dwa okna wychodzące na Canal Grande zostały zamurowane znacznie później, niż zakładano. Przywrócono je, aby wpuścić do wnętrza więcej światła. Konserwatorka Sonja Bulker pracowała nad odsłonięciem tradycyjnego tynku wapiennego, zwanego marmorino, pokrytego czterema warstwami farby. Usuwała plamy z malowideł ściennych Davida Rossiego i Jacopa Guarany, odnawiała rzeźbione ramy luster oraz przywracała do dawnej świetności sztukaterie i posadzki z terrazzo. – Pomieszczenia prezentowały się niesamowicie nawet bez mebli – podkreśla Zallmann. Ale zamiłowanie inwestora do naturalnego kamienia sprawiło, że w jadalni stanął stół z mieniącego się na niebiesko-zielono labradorytu, a do kuchni wybrano kwarcyt Tiffany o biało-zielonych żyłkach, aby harmonizowały z istniejącymi posadzkami i freskami.
W kuchni kwarcyt Tiffany zestawiono z falującymi metalowymi panelami na suficie. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
W sypialni architekci postawili na lżejszą tonację. Ściany obito jedwabną tkaniną typu brokatela, której reliefowa faktura w granatowostalowym odcieniu nadaje wnętrzu nastrojową przytulność. – Przy okazji zdobyliśmy dodatkowe punkty u konserwatora, bo współpracowaliśmy ze starą wenecką manufakturą – mówi Zallmann. Materiał posłużył jednocześnie jako osłona dla instalacji technicznych. Przewody, których nie można było umieścić w pokrytych freskami ścianach, ukryto w cokołach i zabudowie meblowej.
Jadalnia z żyrandolem projektu Marca Dessíego dla Barovier & Toso. Szklane oprawy nawiązują do kształtu weneckich okien łukowych. Krzesła „Blue Velvet” to projekt braci Campana dla firmy Edra. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Wyzwaniem okazało się dawne wykonawstwo. – W żadnym pomieszczeniu posadzka nie była równa, a ściana prosta. Kulki same się toczyły po podłodze – wspomina Zallmann, który szczególnie ceni zasady harmonii Palladia i Witruwiusza. – Symetria mnie uspokaja, nieregularne kąty denerwują – przyznaje. To dlatego na przykład w salonie fotele „Hyaline” Fabia Lenciego ustawiono naprzeciwko siebie. – Wszystkie nowe elementy rozplanowaliśmy tak, żeby nie rzucały się w oczy – dodaje architekt.
Rupert Zallmann na leżance autorstwa wiedeńskiego artysty Chuna (@ChuniBoyz). Wyszywane na skórzanej tapicerce motywy opowiadają historie związane z Wenecją. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Na uwagę zasługują zwłaszcza patynowane lustra projektu artysty Andreasa Duschy. Dzięki specjalnemu utlenieniu ledwo odróżniają się od starych przedmiotów. Nawet detale dekoracji stają się widoczne dopiero po chwili. – Rodzina Michiel, która tu kiedyś mieszkała, zapewniła miastu trzech dożów. Duscha ukazał ich w zdobieniu lustra nad kominkiem – wyjaśnia Schütz. Kiedy słońce pada na Canal Grande, lustra przenoszą bliki i odbicia na sufity. Metaliczne powierzchnie przekształcają to migotanie i kierują je dalej. Żyrandole ze żłobkowanego szkła rozpraszają światło, aż powstaje delikatny, miękki blask. Pałac zyskuje współczesny wyraz, który nie przesłania historii, lecz pozwala jej dosłownie lśnić.
Apartament wiedeńskiego przedsiębiorcy Alexandra Schütza zajmuje piano nobile zabytkowego Palazzo Michiel del Brusà (budynek z niebieskimi palami cumowniczymi). Pierwotnie gotycki obiekt odbudowano po pożarze w 1777 roku. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Camera padronale, czyli główna sypialnia, z sofą „Cipria” autorstwa Fernanda i Humberta Campanów dla marki Edra, nad nią historyczna mapa przedstawiająca Forum Romanum, a na stoliku lampa „Soprano” marki Aqua Creations. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Ściany i sufit sypialni wyłożono tkaniną typu brokatela, charakteryzującą się lekkim reliefowym wzorem, uzyskiwanym przez wykorzystanie dwóch rodzajów osnowy. Tu materiał z weneckiej tkalni Bevilacqua. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Kącik do pracy z widokiem na kanał. W głębi lampa „Apaya Ponyo” Aqua Creations, wykonana ręcznie z wełny merynosów i moheru. Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Zdjęcie: Piergiorgio Sorgetti
Artykuł ukazał się w 19. numerze „AD Polska”, wrzesień/październik 2026.
Zobacz też:
- Instrumenty przestrzenne: dom jako rozwinięcie ogrodu
- Złoto Antarktyki: polska architektura polarna
- Odłamki i korzenie: duchy opiekuńcze Serhija Makhno
