Wystawa Yayoi Kusamy w Muzeum Stedelijk
Wystawa w amsterdamskim Muzeum Stedelijk, którą będzie można oglądać od 11 września 2026 do 17 stycznia 2027 jest pierwszą, dużą pośmiertną retrospektywą twórczości japońskiej artystki przygotowaną wspólnie przez Stedelijk, Fondation Beyeler i Museum Ludwig. Retrospektywa obejmuje ponad 70 lat twórczości Yayomi Kusamy: od wczesnych prac powstających w Japonii, przez dzieła z okresu nowojorskiego, po późne realizacje z Tokio.
Yayoi Kusama na tle pracy `Yellow Tree / Living Room` na Aichi Triennale w 2010 roku. Zdjęcie: © YAYOI KUSAMA. Dzięki uprzejmości Ota Fine Arts & David Zwirner
Wśród prezentowanych prac znajdują się obrazy, rysunki, rzeźby, kolaże, instalacje, dokumentacja performansów, a także projekty modowe i literackie. Ważną część ekspozycji stanowią również kultowe Infinity Mirror Rooms, a także nowa instalacja przygotowana specjalnie na tę wystawę. Stedelijk pokaże ponadto historyczne prace Kusamy, które wcześniej nie były prezentowane w Europie.
Yayoi Kusama, `Flowers That Speak All about My Heart Given to the Sky`, 2018. Kolekcja artystki. Dzięki uprzejmości Ota Fine Arts, Victoria Miro & David Zwirner. © YAYOI KUSAMA
Możliwość zobaczenia tak różnorodnych prac artystki na jednej wystawie jest nie tylko największym atutem ekspozycji, ale również doskonale oddaje charakter jej twórczości – Yayoi Kusama nigdy nie mieściła się w jednej dyscyplinie i wciąż poszukiwała nowych sposobów na autoekspresję. W początkowym okresie twórczości, jeszcze w Japonii, tworzyła obrazy, ale już po wyjeździe do Nowego Jorku w 1957 roku zaczęła radykalnie poszerzać skalę swojej praktyki – to wtedy powstały słynne Infinity Net Paintings, pokryte tysiącami powtarzających się znaków. Z czasem artystka zaczęła pokrywać kropkami i znakami obiekty i przestrzenie.
Yayoi Kusama pracująca nad `My Eternal Soul` (2009–21), 2014. Dzięki uprzejmości Ota Fine Arts & David Zwirner. © YAYOI KUSAMA
W 1963 roku stworzyła instalację „Aggregation: One Thousand Boats Show”, w centrum której znalazła się łódź pokryta miękkimi, fallicznymi formami, a ściany pomieszczenia pokryła fotografia przedstawiająca zwielokrotnione oblicze Kusamy. Co ciekawe, ta praca znajduje się do dziś w kolekcji Stedelijk, w którym artystka wystawiała już w latach 60.
Yayoi Kusama, `Aggregation: One Thousand Boats Show`, 1963. Kolekcja Stedelijk Museum Amsterdam, dar artystki. Zdjęcie: © YAYOI KUSAMA
Kluczem do zrozumienia sztuki Yayoi Kusamy jest przede wszystkim powtarzalność. Kropki i siatki nie były dla artystki wyłącznie formalnym znakiem rozpoznawczym. Kusama wielokrotnie opowiadała o doświadczeniach z dzieciństwa, gdy w wizjach wzory pokrywały zarówno przedmioty, jak i całą przestrzeń. Przenosząc je do swojej sztuki, artystka stworzyła własny system obrazowania obsesji, nieskończoności i zanikania jednostki – ten ostatni proces nazwała „samounicestwieniem”.
Praca 10-letniej Yayoi Kusamy, 1939. Kolekcja artystki. Zdjęcie: © YAYOI KUSAMA
Z tej samej idei wyrosły Infinity Mirror Rooms. Pierwsża instalację tego typu Kusama stworzyła w 1965 roku. Lustra pozwoliły jej zwielokrotnić przestrzeń, światło i obiekty praktycznie do nieskończoności. W zamyśle artystki, widz, zamiast być kimś stojącym przed dziełem, wchodzi do niego, a jego odbicie staje się częścią instalacji. Infinity Mirror Rooms wyprzedziły znacząco późniejszą sztukę immersyjną.
Yayoi Kusama, Infinity Mirrored Room – `Illusion Inside the Heart`, 2025. Kolekcja artystki. Dzięki uprzejmości Ota Fine Arts. © YAYOI KUSAMA
Dla wielu, twórczość Yayoi Kusamy to przede wszystkim kropki, dynie i lustrzane pokoje, w których można zrobić sobie instagramowe zdjęcie. Wystawa w Amsterdamie pozwala poznać Kusamę jako artystkę jedyną w swoim rodzaju; twórczynię, która konsekwentnie przez ponad 70 lat przesuwała granice między malarstwem, rzeźbą, instalacją, performansem i doświadczeniem widza.
Yayoi Kusama, `Pumpkin`, 1991. Kolekcja artystki. Zdjęcie: © YAYOI KUSAMA
Zobacz też:
- 5 powodów, dla których warto zobaczyć wystawę „Polski modernizm. Walka o piękno”
- Wakacje ze sztuką: polskie wystawy, które warto zobaczyć tego lata
- 7 muzeów, które odwiedzisz bez wychodzenia z domu
