5 finałowych realizacji Europejskiej Nagrody za Miejską Przestrzeń Publiczną
Finałowa piątka wybrana przez międzynarodowe jury, któremu przewodniczy architektka Eva Prats, to projekty, które wyróżniają się rygorem formalnym, wrażliwością środowiskową i umiejętnym wpisaniem w tkankę miejską. Są wśród nich rozległe tereny przekształcone w przestrzenie zielone, realizacje promujące zrównoważoną mobilność i racjonalne gospodarowanie wodą, a także projekty polegające na przekształcaniu dawnych infrastruktur komunikacyjnych w przestrzenie służące mieszkańcom.
Zwycięski projekt zostanie ogłoszony 15 października w Barcelonie, po publicznej sesji, która odbędzie się dzień wcześniej, 14 października. Podczas niej pięć zespołów finalistów zaprezentuje swoje projekty przed jury.
1. Zuidpark, 2024. Antwerpia, Belgia
Projekt: Tractebel, atelier adr, Georges Descombes
W latach 60., teren dawnych doków handlowych Gedempte Zuiderdokken w Antwerpii pokryto asfaltem i zamieniono w parking. Z czasem przestrzeń opustoszała, ale asfaltowa powierzchnia gromadziła ciepło i uniemożliwiała naturalne wchłanianie wody przez grunt, co znacząco obciążało miejską kanalizację. Zgłoszona do konkursu realizacja objęła transformację parkingu w park miejski. Centralną część parku zajmuje duża łąka z liniowym ogrodem wodnym, zacisznymi zakątkami i siłownią na świeżym powietrzu. Trzy place łączą poszczególne części parku z okolicznymi muzeami i kawiarniami, tworząc dogodny punkt spotkań. By rozwiązać problem odprowadzania wody, usunięto nieprzepuszczalne asfaltowe nawierzchnie, zasadzono nowe drzewa i rośliny, a także wykorzystano kamienie pochodzące z dawnych doków.
Parking na terenie dawnych doków handlowych Gedempte Zuiderdokken w Antwerpii. Zdjęcie: Tim Van de Velde
Zuidpark w 2024 roku. Zdjęcie: Isabelle Pateer
2. Plaça de les Glòries Catalanes, 2025. Barcelona, Hiszpania
Projekt: AgenceTER, Ana Coello Paisatge i Arquitectura, Meta Engineering – Quadranteka
Przez dekady główny węzeł komunikacyjny Barcelony - plaça de les Glòries – pełnił funkcję skrzyżowania tras i zbioru niezagospodarowanych przestrzeni. W końcu pojawiła się nadzieja na zmianę, gdy władze miejskie przyjęły projekt przenoszący ruch samochodowy pod ziemię. Bez samochodów 14-hektarowa przestrzeń mogła zostać ponownie zagospodarowana. Dziś plac jest otwartą dla mieszkańców wielofunkcyjną przestrzenią, sprzyjającą integracji społecznej połączoną z parkiem. Oprócz tego, nowa struktura tworzy schronienie przed upałami w postaci niewielkich, osłoniętych zakątków zieleni. Na terenie placu znalazły się też ogrody deszczowe i inne rozwiązania służące gospodarowaniu wodą.
Plaça de les Glòries Catalanes. Zdjęcie: Droneti BIMSA
Plaça de les Glòries Catalanes. Zdjęcie: Fernando Lua
3. Łaźnie na rondzie, 2025. Logroño, Hiszpania
Projekt: Leopold Banchini
Podczas trwającego w Logroño festiwalu architektury, przekształcono fontannę zlokalizowaną na środku ronda w tymczasowe publiczne łaźnie. Konstrukcję zbudowano z drewnianych listew i paneli przeznaczonych do ponownego wykorzystania. Wysokie ściany zapewniły prywatność pośrodku ruchliwego ronda. Wykorzystując istniejącą fontannę, utworzono przebieralnie, pomieszczenia parowe oraz strefy z zimną wodą. I choć instalacja funkcjonowała zaledwie kilka dni, całkowicie zmieniła sposób postrzegania ronda przez mieszkańców. Pokazała, że można przywrócić do życia zapomniane i nieużywane elementy tkanki miejskiej – i to niewielkim nakładem sił i kosztów.
Łaźnie publiczne na rondzie w Logroño. Zdjęcie: materiały prasowe
.jpg)
Łaźnie publiczne na rondzie w Logroño. Zdjęcie: materiały prasowe
4. Zielony Korytarz Leça, 2024. Matosinhos, Portugalia
Projekt: Laura Roldão
Ukończony w 2024 roku Zielony Korytarz Rzeki Leça w Matosinhos dał drugie życie 48-kilometrowemu pasmu zaniedbanych terenów przemysłowych, dróg, pól uprawnych i osiedli mieszkalnych. Podczas rewitalizacji oczyszczono wodę i glebę za pomocą roślin, wykorzystując fitoremediację, a brzeg rzeki odbudowano z pomocą lokalnej roślinności, by zapobiec osuwiskom podczas ewentualnych powodzi. Ponadto, zbudowano 4-metrową trasę dla pieszych i rowerzystów oraz nowe kładki, umożliwiające mieszkańcom okolicznych miejscowości wygodne korzystanie z transportu miejskiego. Zielony Korytarz to również popularne miejsce spacerowe i piknikowe. Co jakiś czas odbywają się tu również akcje wolontariackie polegające na sadzeniu drzew i oczyszczaniu rzeki.
Zielony Korytarz Leça. Zdjęcie: materiały prasowe
Zielony Korytarz Leça. Zdjęcie: materiały prasowe
5. Park Pokoju, 2025. Vicenza, Włochy
Projekt: Martí Franch Batllori EMF, Studio Franco Zagari, ITS Engineering Company, PAN Associati
Dawne lotnisko miejskie położone obok bazy wojskowej przekształcono w 65-hektarową zieloną przestrzeń. Podczas prac wykopano ponad 240 tys. m3 ziemi, tworząc sieć kanałów, jezior i terenów podmokłych. Powstała w ten sposób struktura pełni funkcję zbiornika retencyjnego o pojemności 100 tys. m3, który minimalizuje ryzyko powodzi, jednocześnie tworząc nowe ekosystemy. Oprócz tego, przy zbiornikach wodnych posadzono liczne drzewa oraz 62 tys. roślin wodnych. Obiekty należące wcześniej do lotniska odnowiono i przystosowano do działalności kulturalnej, rekreacyjnej i edukacyjnej.
Park Pokoju. Zdjęcie: materiały prasowe
