„Dom Biały” nagrodzony
Architekci z pracowni UCEES mają powody do świętowania. Zaprojektowany przez nich „Dom Biały” właśnie zdobył uznanie międzynarodowego jury w konkursie European Property Awards 2026-2027. Projekt krakowskiej willi wyróżniono w kategorii Architecture Single Residence. Jego twórcy odbiorą zasłużoną statuetkę za miesiąc podczas uroczystej gali finałowej w Londynie.
Ogłoszenie zwycięstwa polskiego projektu na arenie międzynarodowej zbiegło się również z wynikami pierwszej edycji Nagrody Prezydenta Miasta Krakowa dla najlepszych obiektów architektonicznych i urbanistycznych w Krakowie. „Dom Biały” otrzymał w nim Pierwszą Nagrodę w kategorii Zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna.
Jak czytamy w uzasadnieniu, nagrodę przyznano za twórczą, współczesną reinterpretację lokalnych wzorców architektury z odniesieniem do dekoracyjnego detalu o międzywojennej genezie. Jury podkreśliło, że „obiekt może stanowić wzór kształtowania zabudowy jednorodzinnej o nowoczesnym, ale równocześnie wpisującym się w krajobraz kulturowy Krakowa charakterze”.
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Dom Biały – o projekcie
Dom Biały to współczesna willa miejska, którą wzniesiono na Woli Justowskiej w Krakowie. Głównym założeniem pracowni było zaprojektowanie bryły o wyrazistej formie, która – nie nawiązując bezpośrednio do otaczającej architektury – potrafiłaby z nią współistnieć. Dom o powierzchni użytkowej 490 m2 architekci uformowali na planie zbliżonym do kwadratu, niemal dokładnie odwzorowując obrys fundamentów poprzedniej nieruchomości. Jego zwarta bryła w formie jednolitego białego sześcianu miała operować jedynie kształtem i fakturą.
Podstawowym, użytym w projekcie budulcem był beton. Z białego cementu ukształtowane zostały też trójwymiarowe, zbrojone włóknem szklanym płyty GRC, które pokrywają fasady budynku od cokołu aż po dach. Ich zastosowanie pozwoliło na stworzenie dynamicznego i nowoczesnego wyrazu architektonicznego, wyróżniającego się na tle otaczającej zabudowy.
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Formę architektoniczną kształtowano w procesie „odejmowania dłutem” kolejnych warstw sześcianu. Tak powstała zmniejszona górna kondygnacja, rzeźbione wklęsłe formy łupin-soczewek na piętrze, zagłębione tarasy parteru, otwory okienne i precyzyjnie „wyfrezowane” betonowe detale fasady.
Płyty betonowe tworzą na elewacji niczym puzzle zamkniętą całość. Dlatego w projekcie domu nie przewidziano obróbki blacharskiej, gzymsów, okapów, parapetów czy elementów zewnętrznych z innych materiałów niż beton. Wyjątkiem jest szkło w oknach i transparentnej, niemal niewidocznej balustradzie na piętrze.
W projekcie istotną rolę odgrywa precyzyjnie zaprojektowany detal. Pojawia się we wnękach, w formie wyoblonych attyk, rytmicznych przebić, a także w posadzce i rysunku tarasów. Ma swoją kontynuację również poza bryłą budynku w postaci pionowych, wbitych w ziemię słupków ogrodzenia oraz gładkiej, jednolitej okładzinie furtki i bramy.
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Wszystkie zaplanowane rozwiązania przestrzenne, kaskadowo stopniowane zarówno w rzucie, jak i wysokości nadają budowli teatralnego charakteru. Podkreślają dialog między otwartą formą od strony ogrodu a bardziej zamkniętym, monolitycznym wyrazem od strony drogi. Z kolei wysunięte zadaszenia, wsporniki oraz zróżnicowana faktura elewacji mają za zadanie nadawać bryle dynamiki, jednocześnie minimalizując odbicie światła, aby chronić miejscową faunę.
Naturalne przedłużenie architektury budynku stanowi wystrój wnętrz – zarówno w warstwie materiałowej, jak i kolorystycznej. Beton, wykorzystany w konstrukcji, wprowadzono do środka, eksponując go na sufitach i ścianach konstrukcyjnych. Jego surowość zestawiono z ciepłym, naturalnym drewnem dębowym o wyraźnym rysunku typu flader, które nadaje przestrzeniom bardziej przyjazny, domowy charakter.
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
.jpg)
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Drewno zastosowano w kluczowych elementach wyposażenia i wykończenia – wykonane są z niego drzwi, meble, schody i podłogi, a także detale, takie jak obramowania otworów drzwiowych czy balustrada schodów. Posadzki drewniane przeplatają się z powierzchniami z jasnej żywicy poliuretanowej, zastosowanej w holu wejściowym, kuchni, łazienkach oraz piwnicy.
Kompozycję materiałową uzupełnia neutralna, spokojna kolorystyka oparta na trzech głównych tonach: szarości betonu, ciepłym odcieniu drewna oraz bieli obecnej na ścianach i frontach meblowych. Dla uzyskania wrażenia przytulności wprowadzono dużą ilość miękkich, jasnych zasłon, tapicerowanych mebli i dywanów. Zasłony stanowią przy tym kontynuację motywu obecnego na elewacji, subtelnie łącząc wnętrze z zewnętrzną formą budynku.
.jpg)
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
.jpg)
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Dom Biały to nie tylko wygląd i forma, ale również ekologia. Przez wykorzystanie materiału powstałego na bazie cementu TioCem, który jako fotokatalizator usuwa tlenki azotu z zanieczyszczonego powietrza, budynek stał się swego rodzaju poligonem doświadczalnym dla betonów elewacyjnych o właściwościach antysmogowych. Do budowy domu wykorzystano też kruszywo rozbiórkowe z poprzedniego budynku. Ponadto, w projekcie uwzględniono takie rozwiązania jak panele fotowoltaiczne, zbiorniki na deszczówkę, zielone tarasy czy systemy wentylacji z odzyskiem ciepła.
Zdjęcie: Paweł Ulatowski
Zobacz też:
- Polskie rzemiosło rusza na podbój Hiszpanii. Wystawa „Crafting Reality” w Walencji
- Wystawa Andriya Voznicki’ego w CONCEPT_11
- Dom Fangora w Błędowie będzie można zwiedzać. To tu artysta spędził ostatnie lata życia
