Wystawa „Kolekcjoner. Ignacy Korwin-Milewski” w MNW
Wystawa w Muzeum Narodowym w Warszawie stawia sobie za cel możliwie pełne rekonstruowanie unikatowej, dziś niestety rozproszonej, kolekcji Ignacego Korwin-Milewskiego. W katalogu wystawy udało się zidentyfikować aż 150 obrazów z dawnego zbioru kolekcjonera. Na ekspozycji zgromadzono 73 spośród nich, w tym „Stańczyka” Jana Matejki, „Babie lato” Józefa Chełmońskiego, „Żydówkę z cytrynami” Aleksandra Gierymskiego czy „Portret młodej kobiety z różą w ręku” Anny Bilińskiej. O kolejnych 37 przypominają reprodukcje. Losy części kolekcji nie są znane, a dostępne dziś złej jakości wizerunki tych obrazów pozwalają jedynie na lakoniczne wspomnienie.
Widok na ekspozycję. Zdjęcie: Bartosz Bajerski
Ignacy Korwin-Milewski – miłośnik polskiej sztuki
Ignacy Karol Korwin-Milewski urodził się 27 kwietnia 1846 roku na Wileńszczyźnie. Jako dziecko zamieszkał z rodziną w Paryżu, potem studiował prawo w Dorpacie (dziś Tartu w Estonii), a następnie podjął naukę w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium. Finalnie porzucił myśl o karierze artysty i poświęcił się kolekcjonerstwu.
Anna Bilińska-Bohdanowicz (1854–1893), Autoportret niedokończony | Self-Portrait (Unfinished), 1892, olej, płótno | oil on canvas, Muzeum Narodowe w Warszawie | The National Museum in Warsaw
Od 1881 roku przez blisko 30 lat, Korwin-Milewski kupował obrazy współczesnych mu, wybitnych polskich malarzy. Szacuje się, że jego kolekcja liczyła około 200 dzieł, wśród których były prace m.in. Jana Matejki, Józefa Chełmońskiego, Aleksandra Gierymskiego, Władysława Czachórskiego, Jacka Malczewskiego, Anny Bilińskiej, Teodora Axentowicza, Alfreda Wierusz-Kowalskiego, Ludwika de Laveaux, Kazimierza Pochwalskiego, Wincentego Wodzinowskiego, Franciszka Żmurki i wielu innych. Hrabia postrzegał kolekcję jako zaczątek polskiej galerii narodowej.
Widok na ekspozycję. Zdjęcie: Bartosz Bajerski
Korwin-Milewski zrealizował też niezwykle oryginalny projekt: stworzył galerię autoportretów polskich malarzy. Prace, które zamawiał u artystów, miały powstać w oparciu o określone zasady. Ustalono format dzieł i sposób ujęcia postaci: w pozycji stojącej, naturalnej wielkości, obejmujący trzy czwarte sylwetki, na neutralnym ciemnym tle, z paletą malarską w ręku. Wśród pierwszych zaproszonych do projektu znaleźli się Aleksander Gierymski, Jan Matejko, Anna Bilińska, Ludwik de Laveaux i Jacek Malczewski. Lista się powiększała, a od 1891 do 1895 roku powstało 17 zamówionych portretów.
Aleksander Gierymski (1850–1901), Trumna chłopska | Peasant Coffin, 1894, olej, płótno | oil on canvas, Muzeum Narodowe w Warszawie | The National Museum in Warsaw
Hrabia nie tylko stale powiększał swoją kolekcję obrazów, lecz także chętnie je pokazywał na wystawach. Jego pałac w Wilnie od 1890 roku pełnił funkcję prywatnego „muzeum artystów żyjących”. Największa prezentacja kolekcji miała miejsce na Powszechnej Wystawie Krajowej we Lwowie w 1894 roku oraz w prestiżowym Künstlerhausie w Wiedniu na przełomie 1895 i 1896 roku. Wystawa wiedeńska wzbudziła ogromne zainteresowanie i przyniosła kolekcjonerowi rozgłos. Prezentowała ponad 50 prac, w tym kilka autoportretów.
Widok na ekspozycję. Zdjęcie: Bartosz Bajerski
Około 1916 roku Korwin-Milewski przeniósł znaczną część swojej kolekcji do magazynów w Wiedniu. Pozbawione ram, zrolowane płótna niszczały w skrzyniach. Trzy najwartościowsze prace – „Stańczyk” i „Autoportret” Matejki, „Święto Trąbek II” Gierymskiego – trafiły do budynku Poselstwa Rzeczypospolitej Polskiej w Wiedniu. Kolejne przechowywano w Wilnie oraz Warszawie. Po 1920 roku Korwin-Milewski zaczął stopniowo tracić majątek i upadać na zdrowiu. By pokryć długi zaczął sprzedawać obrazy ze swojej kolekcji.
.jpg)
Józef Chełmoński (1849–1914), Babie lato | Gossamer, 1875, olej, płótno | oil on canvas, Muzeum Narodowe w Warszawie | The National Museum in Warsaw
Po śmierci Korwin-Milewskiego w 1926 roku, część rozprzedawanej kolekcji nabył Emil Merwin, adwokat i radca Poselstwa RP w Wiedniu. Po jego śmierci niektóre dzieła ponownie trafiły na sprzedaż. W wyniku kolejnych zakupów i darów przez lata do Muzeum Narodowego w Warszawie łącznie trafiło aż 37 płócien z pierwotnej kolekcji Korwin-Milewskiego. Pojedyncze dzieła zakupiły też muzea w Katowicach, Krakowie, we Wrocławiu, w Poznaniu, Szczecinie, Płocku, Toruniu, Lublinie i we Lwowie. Część prac do dziś znajduje się w rękach prywatnych lub zaginęła.
Aleksander Gierymski (1850–1901), Żydówka z cytrynami | Jewess with Lemons, 1881, olej, płótno | oil on canvas, Muzeum Śląskie w Katowicach | Silesian Museum in Katowice
Zobacz też:
- Darmowa wystawa, której nie możesz przegapić. Zobacz kultowe zdjęcia Elliotta Erwitta w Warszawie
- Wystawa „Kwiato-stany” w Radomiu. Kwiat jako nośnik emocji i narzędzie komunikacji
- Ikona polskiej sztuki konceptualnej i feministycznej. Wystawa Ewy Partum w MOCAK
