Grupa Pięciu – wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie
Wystawa „Młodopolska Grupa Pięciu. Zapomniani buntownicy” w Muzeum Narodowym w Krakowie upamiętnia 120. rocznicę zawiązania ugrupowania i koncentruje się na dokonaniach studentów oraz absolwentów krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych, których młodzieńcza twórczość była odpowiedzią na pojawiające się w sztuce europejskiej tendencje awangardowe.
Wystawa " Młodopolska Grupa Pięciu" w Muzeum Narodowym w Krakowie. Zdjęcie: Natalia Gąsowska
Wspólne wystąpienie debiutujących artystów należy odczytywać jako bunt młodych przeciwko Towarzystwu Artystów Polskich „Sztuka” i lansowanej przez jego przedstawicieli sztuce wyrosłej z impresjonizmu i secesyjnej dekoracyjności. Członkowie Grupy Pięciu starali się zmienić oblicze zastanej sztuki, kierując swoje zainteresowania poza narzuconą sztuce polskiej tego okresu misję posłannictwa narodowego, patriotycznego czy społecznego. Przeciwstawili się celowości sztuki i odeszli od nałożonych zadań umoralniających czy utylitarnych.
Wlastimil Hofman, Na nowy żywot, prawa część tryptyku, 1906, Muzeum Śląskie w Katowicach. Zdjęcie: Muzeum Narodowe w Krakowie
Młodych artystów pociągały nowe zagadnienia i rozwiązania formalne, których źródłem była sztuka symbolistyczna, zwłaszcza francuska, niemiecka i belgijska, a także twórczość Stanisława Wyspiańskiego, Wojciecha Weissa i Jacka Malczewskiego. Prezentacja dokonań Grupy Pięciu ma na celu ukazać kierunki rozwoju sztuki polskiej pierwszej dekady XX wieku, a także skłonić odbiorców do zgłębiania zagadnień nurtujących młodych artystów tworzących równolegle z uznanymi za wybitne osobowości twórcami będącymi dzisiaj „wizytówką” Młodej Polski.
Wystawa " Młodopolska Grupa Pięciu" w Muzeum Narodowym w Krakowie. Zdjęcie: Natalia Gąsowska
Zakres chronologiczny pokazywanych na wystawie dzieł obejmuje okres od około 1900 roku aż po lata pierwszej wojny światowej. Rozszerzenie ram czasowych służy pełniejszej prezentacji dokonań młodych adeptów sztuki i uchwyceniu procesów kształtujących ich postawy twórcze. Integralną część wystawy stanowią prace artystów, którzy czasowo związani byli z Grupą Pięciu, poprzez udział we wspólnie przygotowanych pokazach, a należeli do nich: Tymon Niesiołowski, Henryk Hochman i Bronisława Rychter-Janowska. Ekspozycję wzbogaciły ponadto dzieła Odilona Redona, Xawerego Dunikowskiego i Olgi Boznańskiej.
.jpg)
Mieczysław Jakimowicz, Przeczucie, 1907, Muzeum Narodowe w Krakowie. Zdjęcie: Muzeum Narodowe w Krakowie
Wystawę podzielono na dwie główne części. Pierwsza obejmuje portrety i autoportrety członków Grupy Pięciu. Na drugą składa się siedem sekcji tematycznych będących prezentacjami wybranych wątków twórczości artystów należących do zgrupowania. Obie części rozdziela „wystawa w wystawie” zadedykowana Witoldowi Wojtkiewiczowi jako swoistemu fenomenowi ugrupowania. Do pokazu włączono także prezentację poświęconą Norwidowi i jego związkom z Grupą Pięciu. Całość zamyka multimedialny pokaz dzieł artystów ugrupowania, które zaginęły.
Leopold Gottlieb, Wieczerza Pańska, 1910, kolekcja prywatna. Zdjęcie: Muzeum Narodowe w Krakowie
Wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie stanowi wyjątkową okazję, by zobaczyć dzieła rzadko lub wcześniej niepokazywane. Jednym z nich jest obraz, który po 120 latach powrócił do Krakowa – „Zielone świątki na Bielanach pod Krakowem” Witolda Wojtkiewicza. Dzieło przez wiele dziesięcioleci uważane było za zaginione – aż do 1988 roku, gdy pojawiło się w zbiorach Detroit Institute of Art.
Witold Wojtkiewicz, Zielone Świątki na Bielanach pod Krakowem, 1906, Detroit Institute of Arts. Zdjęcie: © Detroit Institute of Arts / Bridgeman Images
Zobacz też:
- 5 polskich wystaw, które zobaczysz w pierwszej połowie 2026
- Jedyny obraz van Gogha w Polsce teraz zobaczysz w Muzeum Narodowym w Krakowie
- Caravaggio, Bernini, Tycjan i inni. Wystawa „Metamorfozy” w Rijksmuseum i Galleria Borghese
