Koji Kamoji, Yoshio Nakajima i Keiji Uematsu w Pawilonie Czterech Kopuł we Wrocławiu

Wystawa „Wschód słońca na Zachodzie”

Koji Kamoji (ur. 1935), Yoshio Nakajima (ur. 1940) oraz Keiji Uematsu (ur. 1947) dorastali w okresie powojennym, doświadczyli więc szybkich przemian gospodarczych, politycznych i społecznych, które zachodziły w Japonii – obserwowali zderzenie konserwatywnej tradycji z wdrażaniem zachodniej struktury politycznej, rozwojem konsumpcjonizmu i ekspansją kultury popularnej.

Keiji Uematsu, Koji Kamoji i Yoshio Nakajima, fot. A. Podstawka, MNWr

Na takim gruncie rozwinęła się tętniąca życiem awangardowa – obecnie legendarna – japońska scena artystyczna lat. 50.–70. XX w. Pomimo jej rozkwitu wielu początkujących twórców zdecydowało się wyemigrować do Europy czy Stanów Zjednoczonych. Również bohaterowie wrocławskiej wystawy w okresie zimnej wojny wyjechali z rodzinnego kraju i osiedlili się w różnych miejscach i kontekstach geopolitycznych: Kamoji w Polsce, Nakajima w Szwecji, a Uematsu w Niemczech Zachodnich.

Yoshio Nakajima, Performans uliczny, 1959, Tokio (Japonia), Nakajima Family Archive

Wybór prac pokazanych w Pawilonie Czterech Kopuł został dokonany w ścisłej współpracy kuratorów z artystami, dlatego widzowie będą mieli okazję zobaczyć dzieła starsze, współczesne, a także najnowsze – Yoshio Nakajima jedną ze swoich prac dokończył na oczach publiczności w trakcie wernisażu.

Keiji Uematsu, Floating Form – Red, 2000, Kirishima open air museum, Kirishima, Kagoshima (Japonia), fot. Keiji Uematsu

Ekspozycja obejmuje różne media – od malarstwa, rysunku i rzeźby, poprzez film i fotografię, aż po dokumentacje performansów. Pierwsza część wystawy ma charakter kontemplacyjny, to tu można bezpośrednio skonfrontować się z pracami Keijiego Uematsu i Kojiego Kamojiego. Widzowie zobaczą wielkoformatowe wideo, w którym Uematsu mierzy się z jednym z głównych tematów powracających w jego twórczości – niewidzialną, ale fundamentalną siłą grawitacji. Inną pracą artysty, która zaskoczy zwiedzających, jest przeczący prawom fizyki obiekt składający się ze szkła i kamienia. Pokazane są również realizacje fotograficzne i filmowe Uematsu z towarzyszącymi im medytacyjnymi elementami dźwiękowymi odliczanego w języku japońskim czasu.

Yoshio Nakajima, Performans uliczny, 2023, Tokio (Japonia), fot. Sakae Okatomi

Prace Kojiego Kamojiego na wystawie zaprezentowane są w przekrojowym wyborze. Wśród nich są m.in. wykonana z papieru efemeryczna instalacja „Przeciąg” (1975) czy rysunkowy „Nagrobek, projekt” oraz towarzyszące mu listy artysty (2024). Z kolei najbardziej rozbudowana instalacja złożona jest z czarno-białych rysunków z lat 2011–2025, które Kamoji regularnie tworzy na papierze, zestawiając elementy tradycyjnej kaligrafii japońskiej z europejską abstrakcją. Nie zabrakło prac wykonanych z prostych materiałów jak drewno, kamienie czy metal, wskazujących na typowy dla jego twórczości minimalizm. Premierowo będzie można zobaczyć też prace z serii „木と風 / Drzewo i wiatr” stworzone przez Kamojiego specjalnie na wrocławską wystawę.

Koji Kamoji, Przeciąg, 1975, Galeria Foksal, Warszawa

Koji Kamoji, Kamień, wiatr, woda i linia nr 16, 2023, Muzeum Narodowe we Wrocławiu, fot. Arkadiusz Podstawka

Miejscem spotkania trójki artystów biorących udział w ekspozycji jest przestrzeń Kopuły Zachodniej w Pawilonie Czterech Kopuł, gdzie pokazane są instalacje rzeźbiarskie, malarskie i prace wideo. Duża część wystawy skupia się na wątkach biograficzno-dokumentalnych, a także na przybliżeniu działalności artystycznej Keijiego Uematsu i Kojiego Kamojiego wychodzącej poza prezentowane dzieła.

Widok wystawy, fot. A. Podstawka 

Ostatnią część japońskiej prezentacji stanowi epilog w formie wieloczęściowej instalacji malarskiej Yoshio Nakajimy na dziedzińcu Pawilonu Czterech Kopuł. Jej tworzenie artysta rozpoczął na kilka dni przed otwarciem ekspozycji, a dzieło ukończył podczas wernisażu, dając publiczności możliwość uczestnictwa w performatywno-malarskim akcie twórczym.

Performans Yoshio Nakajimy podczas wernisażu wystawy w Pawilonie Czterech Kopuł, 28.02.2026, fot. A. Podstawka

Zobacz też:

• Krystyna Wojtyna-Drouet niedawno świętowała setne urodziny. Jej tkaniny można teraz oglądać w Zachęcie
• Zapomniani buntownicy, czyli Młodopolska Grupa Pięciu. Nowa wystawa w Muzeum Narodowym w Krakowie
• Caravaggio, Bernini, Tycjan i inni. Wystawa „Metamorfozy” w Rijksmuseum i Galleria Borghese

• wystawa